Çoğu bütçe neyi harcadığını anlatır. Sıfır tabanlı bütçeleme, neyi harcayacağına karar verir: ay başlamadan önce, son dolara kadar. Sayfanın üstündeki matematik basit: gelir eksi atamalar sıfıra eşit. Bir şey artıyorsa henüz bir iş verilmemiştir ve bütçe bitmemiştir.
Katı geliyor. Pratikte kişisel finanstaki en esnek bütçeleme sistemi, çünkü her dolar aylık olarak gözden geçirilir ve niyetle yeniden atanabilir.
Temel kural
Ay için beklenen gelirini al. Hiçbir şey atanmamış kalmayana kadar satır satır ata. Yöntemin tamamı bu.
Gelir: 4.200 $
Kira: -1.400 $
Faturalar: -160 $
Market: -520 $
Ulaşım: -180 $
Dışarıda yemek: -220 $
Kişisel: -140 $
Abonelikler: -48 $
Borç ödemesi: -300 $
Acil durum fonu: -400 $
Yatırım: -500 $
Seyahat birikimi: -150 $
Tampon: -182 $
-------
Atanmamış: 0 $Tampon satırı isteğe bağlı değil. Katı bütçeleri yok eden küçük sürprizleri emen şey o: 14 $‘lık bir park cezası, bir doğum günü kartı, bir teslimat ücreti. Onsuz her beklenmedik ödeme kategoriden kategoriye bir transfer gerektirir ve bütçe cezalandırıcı hissettirir.
Diğer bütçeler başarısız olurken neden işe yarar
Üç neden.
1. Görünmez harcamayı ortaya çıkarır. Her doların bir adı olması gerektiğinde, “çeşitli” içinde ayda 300 $ saklayamazsın. Ya ona bir kategori kurarsın ya da harcamayı bırakırsın.
2. Birikimi bir fatura olarak ele alır. Yatırım ve acil durum fonu katkıları artık kalan değil, satır kalemleri. Sıfır tabanlı bir bütçede artık yoktur: tanım gereği artan zaten atanmıştır.
3. Her ay yeniden kurulur. Statik bir bütçenin aksine sıfır tabanlı bir plan ayın 1’inde taze başlar. Geçen ayın fazla harcaması bu ayı rahatsız etmez. Neyin önemli olduğuna şu anda olanlara göre yeniden karar verirsin: planlanmış bir gezi, yavaş bir gelir ayı, vadesi gelen bir vergi faturası.
30 dakikalık kurulum
Çalışan bir sıfır tabanlı bütçeyi tek oturumda kurabilirsin:
Adım 1: Son 60 günün işlemlerini çek. Kategoriye göre ortalamasını al. Bu senin başlangıç noktan, hedefin değil.
Adım 2: Sabit maliyetleri listele. Kira, faturalar, sigorta, borç asgari ödemeleri, abonelikler. Bunlar pazarlığa kapalı ve ilk girer.
Adım 3: Hedefleri satır kalemleri olarak ata. Acil durum fonu hedefi, emeklilik katkısı, bilinen gelecek giderler için birikim fonları (yıllık sigorta, tatil seyahati, yeni bir dizüstü). Emeklilik bir kategori değilse emeklilik gerçekleşmiyor demektir.
Adım 4: Geri kalanını değişken kategorilere dağıt. Market, dışarıda yemek, kişisel, eğlence, ulaşım. Bunlar hırslı kurgu değil, gerçek ortalamalarla %10–15 içinde örtüşmeli.
Adım 5: Bir tampon ekle. Aylık gelirin %3–7’si. %3’ün altında biter; %7’nin üzerinde aslında bütçelemiyorsun.
Adım 6: Alt satır sıfır olana kadar ayarla. Negatif değil, pozitif değil. Tam olarak sıfır.
Günlük iş akışı
Sıfır tabanlı bütçeleme yalnızca harcamadan önce kontrol edersen, sonra değil, işe yarar. Günlük iş akışının tamamı 30 saniyenin altında sürer:
- Bir şey almak üzeresin → kategoride kalana bak
- Yeterince kaldı mı? Al. Yetmiyor mu? Bilinçli karar ver: atla ya da başka bir kategoriden aktar ve o kategorinin daha azla biteceğini kabul et
Bilinçli transfer, çoğu insanın atladığı kısım. Eğlenceden 20 $ alıp Marketi tamamlarsan bütçe hâlâ işe yarar. Eğlenceden 20 $‘ı kaydetmeden alırsan bütçe üçüncü haftada çöker.
Sıfır tabanlı ve diğer yöntemler
| Yöntem | Neyi takip eder | Güçlü yanı | Zayıf yanı |
|---|---|---|---|
| Sıfır tabanlı | Atanan her dolar | Tam görünürlük | Yüksek kurulum, aylık yeniden kurma |
| 50/30/20 | Üç yüzde | Basit, yönetim yok | Kategori düzeyinde fazla harcamayı gizler |
| Zarf | Kategori başına nakit limitleri | Sert duruşlar | Yerleşik uzun vadeli hedef yok |
| Önce kendine öde | Önce biriktir, kalanı harca | Otomatik birikim | Değişken harcama takipsiz kalır |
Sıfır tabanlı, sızıntıların nerede olduğunu bildiğin ama durduramadığın durumda, düzensiz gelir yüzde yöntemlerini kararsız kıldığında ya da agresif biçimde borç öderken her doların hesaplanmasını gerektirdiğinde seçilecek yöntem.
Sık yapılan hatalar
Düzensiz faturaları unutmak. Yıllık sigorta, araç tescili, bayram hediyeleri. Kasım’da 600 $‘lık bir ödeme geliyorsa ve hiçbir kategoride değilse bütçe bozulur. Bilinen her yıllık gider için bir birikim fonu kur ve 12’ye böl.
Tampon yok. Zaten ele alındı ama tekrarlamaya değer. Sıfır tampon, her sürprizin bir kriz olması demek.
Statik görmek. Sıfır tabanlı bütçe aylık yeniden kurulur. Bütün mesele uyum sağlaması. Her ay geçen ayın tutarlarını kopyalıyorsan sıfır tabanlı gibi davranan statik bir bütçe yürütüyorsun.
Transfer mekanizmasını kullanmayı reddetmek. Kategoriler tükenecek. Bu, sistemin sana neler olduğunu söylemesi. Bilinçli aktar, kaydet ve gelecek ayın tutarlarını ayarla. Sistem bozuk değil: seni bilgilendiriyor.
Yalnızca “önemli” yarıyı bütçelemek. Sabit maliyetler, borç ve birikim için sıfır tabanlı bir bütçe, tüm değişken harcamanın “diğer her şey”e yığıldığı bir bütçe sıfır tabanlı değil. Ekstra adımlı statik bir bütçe.
Düzensiz gelir
En yaygın itiraz: “Gelirimi bilmiyorum.”
Çözüm: son 12 aydaki en düşük beklenen ayına göre bütçele. Bunun üzerinde kazanılan her şey gelecek ay atanır. Bu, bir aylık gecikme ekleyerek düzensiz geliri istikrarlı bir bütçeye çevirir. Başlatmak için tek seferlik bir birikim tamponu gerektirir, ama bundan sonra gelir değişkenliğini planlama tarafından tamamen ortadan kaldırır.
Bunu bir iPhone’da yapmak
Kalem-kâğıt sıfır tabanlı bütçeler var ama ikinci aydan nadiren sağ çıkar: günlük kontrol çok yavaş. E-tablolar işe yarar ama çoğu insanın altı hafta içinde bıraktığı elle işlem girişi gerektirir.
Devir kurallı kategori bütçelerini ve canlı kalan bakiyeleri destekleyen bir finans uygulaması gerçekçi sürüm. Her işlem otomatik kategorilendirilir, eşleşen kategori azalır ve hesap yapmadan kalanı görürsün. thrust uygulaması bunu yerleşik olarak destekler: kategori başına aylık bir tutar belirle, her işlem cihaz üzerinde etiketlenir ve fazla harcama ödemek için dokunmadan önce ortaya çıkar; geç olduğunda ay sonunda değil.
Gizlilik noktası burada önemli. Sıfır tabanlı bütçeleme, her işleme aylık bakmanı gerektirir. Bu işlemleri başkasının sunucusunda saklayan bir uygulama, tüm harcama örüntünü üçüncü bir tarafa gösteriyor demektir. Cihaz üzerinde kategorilendirme veriyi ait olduğu yerde, telefonunda tutar.
Bu yöntem ne zaman kullanılır
Şu durumlarda sıfır tabanlı bütçelemeyi kullan:
- Ayı sürekli paranın nereye gittiğini merak ederek bitiriyorsan
- Agresif biçimde borç ödüyor ve her doların çalışmasına ihtiyaç duyuyorsan
- Gelirin düzensizse ve yüzde yöntemleri kararsız hissettiriyorsa
- Daha basit bütçeleri bozan bilinen yıllık ya da üç aylık giderlerin varsa
- Önce belirli kategorileri kesmeden tasarruf oranını artırmak istiyorsan
Zaten birikimi otomatikleştirdiysen, gelirinin çok altında istikrarlı harcaman varsa ve değişken kategorilerde nadiren fazla harcıyorsan atla. Düzeltilecek bir şey olmadığında daha basit yöntemler iyi çalışır.
İlk ay zor olanı
İlk sıfır tabanlı ayda üç kategori 18. güne kadar bitecek. Bu, sistemin çalışması. Sana başarısız olduğunu söylemiyor: bütçe varsayımlarının nerede yanlış olduğunu söylüyor. O tutarları birinci ayda değil ikinci ayda ayarla. Üçüncü aya gelindiğinde rakamlar oturur ve günlük kontrol saniyeler sürer.
Gerçekten tutan sürüm bu: Şubat’ta terk edilmiş e-tablo değil, Ocak’ta indirilip Mart’a kadar görmezden gelinen uygulama değil; kendin yeniden kurduğun bir bütçeye karşı, veriyi kimseyle paylaşmayan bir telefonda 30 saniyelik günlük bir kontrol.
Kategori bütçelerini thrust içinde sıfır tabanlı kur: ay başlamadan önce her doları ata, canlı kalan bakiyeleri gör ve fazla harcamadan önce uyarı al. Tamamen cihaz üzerinde, tamamen özel. Ücretsiz indir.