Hầu hết mọi người rà soát ngân sách theo nhóm chi: “Tôi tiêu quá nhiều vào ăn uống.” Gần như không ai rà soát theo lịch. Và đó chính là chỗ ngân sách thực sự đổ vỡ. Không phải ở những khoản chi đều đặn hằng tháng mà bạn vốn đã biết, mà ở những khoản đến cục một lần, hai lần một năm, hoặc cứ bốn tháng một lần, và không hiểu sao lúc nào cũng thấy bất công.
Lịch chi phí hằng năm giải quyết chuyện đó. Nó không phải một công cụ, mà là một bài tập 30 phút, và khi đã có một cái, năm tài chính thôi là một chuỗi những cú phục kích.
Lịch chi phí hằng năm là gì
Lịch chi phí hằng năm là một bảng nhìn duy nhất trả lời một câu hỏi: khoản chi lớn, không đều nào sẽ rơi vào từng tháng trong 12 tháng tới?
Nó không phải ngân sách hằng tháng của bạn. Ngân sách tháng bao gồm tiền thuê nhà, thực phẩm, xăng xe, các gói đăng ký, những thứ xuất hiện cứ 30 ngày một lần. Lịch hằng năm bao gồm mọi thứ còn lại: phí bảo hiểm, thuế bất động sản, đăng kiểm xe, học phí, gia hạn giấy phép hành nghề, quà tặng, kỳ nghỉ, và lần đi nha sĩ mà bạn chỉ đi hai lần một năm.
Những khoản chi này có chung một khuôn mẫu. Chúng:
- Biết trước — có ngày đến hạn, kể cả khi bạn quên
- Dồn cục — tốn nhiều hơn hẳn một hóa đơn tháng thông thường
- Lặp lại — xảy ra mỗi năm, thường vào cùng một tháng
Nếu một khoản chi thỏa cả ba điều kiện, nó thuộc về lịch này. Nếu chỉ thỏa hai điều đầu, như một đám cưới hay một khoản phí pháp lý một lần, nó vào một danh sách riêng cho các khoản chi một lần.
Vì sao ngân sách tháng thất bại nếu thiếu nó
Hãy tưởng tượng bạn lập ngân sách hoàn hảo cho 11 tháng trong năm. Thu nhập $4,000, chi $3,600, dành dụm $400. Tuyệt vời.
Rồi tháng Ba đến. Bảo hiểm ô tô $900. Lốp xe mùa xuân $400. Đăng kiểm xe hằng năm $80. Bỗng dưng bạn hụt $980, và không còn cách nào khác ngoài việc động đến tiền tiết kiệm, hoặc tệ hơn là thẻ tín dụng.
Bạn không tiêu quá tay. Bạn lập kế hoạch thiếu. Các con số vốn dĩ sẽ như vậy. Một ngân sách tháng bỏ qua các khoản chi hằng năm là một ngân sách tháng sai ít nhất bốn tháng trong năm.
Bài kiểm tra 30 phút
Mở sao kê ngân hàng và thẻ tín dụng của 12 tháng gần nhất. Cuộn từng tháng một. Mỗi lần thấy một giao dịch không nằm trong khuôn mẫu chi tiêu tháng bình thường, hãy ghi lại. Bạn đang tìm những khoản khiến bạn nghĩ “à, đúng rồi, khoản đó”, chứ không phải những khoản bạn thấy hằng tháng.
Các nhóm điển hình sẽ lộ ra trong lần rà soát này:
| Nhóm | Ví dụ | Tần suất điển hình |
|---|---|---|
| Bảo hiểm | Ô tô, nhà, thuê nhà, nhân thọ, thú cưng | 1–2 lần mỗi năm |
| Bất động sản | Thuế bất động sản, phí quản lý tòa nhà, tiền thuê đất | 1–4 lần mỗi năm |
| Xe cộ | Thuế, đăng kiểm, đảo lốp, đăng ký xe | 1–2 lần mỗi năm |
| Số | Nâng gói iCloud, tên miền, hosting, phần mềm | 1 lần mỗi năm |
| Hội viên | Hiệp hội nghề nghiệp, công đoàn, gói phòng tập theo năm | 1 lần mỗi năm |
| Quà tặng và lễ tết | Giáng sinh, sinh nhật, kỷ niệm | Tập trung vào vài tháng |
| Du lịch | Chuyến đi hằng năm, về thăm quê | 1–2 lần mỗi năm |
| Sức khỏe | Lấy cao răng, khám mắt, thú y | 1–2 lần mỗi năm |
| Giáo dục | Học phí, trại hè của con, các khóa học | 1–3 lần mỗi năm |
| Bảo trì | Bảo dưỡng nồi hơi, thông ống khói, dọn máng xối | 1 lần mỗi năm |
Hầu hết mọi người tìm ra 12–25 khoản. Điều đó bình thường. Nếu danh sách của bạn ngắn hơn, bạn vẫn đang bỏ sót, hãy tiếp tục tìm.
Xây dựng lịch
Lấy danh sách của bạn và gán mỗi khoản vào tháng nó thực sự đến. Kết quả trông như thế này:
| Tháng | Các khoản chi lớn | Tổng ước tính |
|---|---|---|
| Tháng 1 | Phòng tập theo năm, gia hạn phần mềm | $400 |
| Tháng 2 | — | $0 |
| Tháng 3 | Bảo hiểm ô tô, lốp xe, đăng kiểm | $1,380 |
| Tháng 4 | Thuế bất động sản, lấy cao răng | $700 |
| Tháng 5 | — | $0 |
| Tháng 6 | Thuế nộp giữa năm | $600 |
| Tháng 7 | Chuyến nghỉ mát | $1,800 |
| Tháng 8 | Đồ dùng học tập, trại hè của con | $500 |
| Tháng 9 | Khám mắt, bảo dưỡng nồi hơi | $300 |
| Tháng 10 | Thuế bất động sản, bảo hiểm nhà | $1,400 |
| Tháng 11 | Quà tặng trước kỳ nghỉ lễ | $400 |
| Tháng 12 | Giáng sinh, quyên góp cuối năm | $1,000 |
Tổng ở cuối lịch này là chi phí thực sự mỗi năm để sống như một người trưởng thành. Cộng nó với 12 tháng chi tiêu bình thường, và cuối cùng bạn có con số trung thực.
Hai con số mà lịch mang lại
Một lịch hằng năm hoàn chỉnh cho ra hai con số mà gần như không ngân sách nào theo dõi:
- Tổng chi lớn hằng năm — tổng mọi khoản chi không đều trong cả năm.
- Khoản dự trữ cần có mỗi tháng — tổng đó chia cho 12.
Con số thứ hai là số tiền bạn phải để riêng mỗi tháng, chỉ để lo cho những khoản dồn cục. Trong ví dụ trên, $8,480 ÷ 12 = $707 mỗi tháng. Nếu ngân sách tháng của bạn không có một dòng $707 cho “dự trữ chi phí hằng năm”, ngân sách của bạn đang thiếu đúng bằng ấy.
Đây là lúc hầu hết mọi người nhận ra tỷ lệ tiết kiệm của mình bị thổi phồng. Số tiền mang nhãn “tiết kiệm” thực ra là các khoản chi hằng năm đã bị hoãn.
Làm gì với chiếc lịch
Ba hành động, theo thứ tự:
- Chuẩn bị trước cho những tháng nặng. Xem tháng nào vượt con số dự trữ hằng tháng. Nếu dự trữ của bạn là $700 nhưng tháng Ba tốn $1,380, bạn cần thêm $680 đã để dành trước ngày 1 tháng Ba. Hãy bắt đầu khoản đệm đó từ tháng Một.
- Gán mỗi khoản vào một quỹ tiết kiệm. “Bảo hiểm ô tô” là một quỹ, với một mục tiêu ($900) và một ngày đến hạn (tháng Ba). Lặp lại cho mọi khoản trên khoảng $200. Các khoản dưới mức đó có thể gộp vào một quỹ “các khoản nhỏ hằng năm”.
- Đặt mức đóng góp hằng tháng cho từng quỹ. $900 ÷ 12 = $75/tháng cho bảo hiểm ô tô, bắt đầu từ tháng sau lần trả gần nhất. Phép tính thì đơn giản; kỷ luật mới là toàn bộ điểm mấu chốt.
Sau một chu kỳ trọn vẹn, mọi khoản chi trong lịch đều đã được chuẩn bị đủ tiền vào ngày nó đến.
Những sai lầm thường gặp
Coi nó như bài tập làm một lần. Lịch cần được xem lại mỗi tháng Một, khi số liệu thực tế của năm ngoái còn mới. Giá cả tăng. Khoản chi mới xuất hiện. Khoản cũ biến mất.
Quên các khoản hai năm một lần. Gia hạn hộ chiếu, bằng lái, một số dịch vụ bảo dưỡng thiết bị. Hãy đưa chúng vào lịch ở năm chúng đến, và ghi chú cho chu kỳ tiếp theo.
Dùng đúng con số của năm ngoái. Bảo hiểm đã tăng. Lạm phát đã tác động. Luôn cộng thêm 5–10% cho mỗi dòng. Một chiếc lịch thiếu ở mọi dòng còn tệ hơn không có lịch.
Trộn khoản chi một lần với khoản chi hằng năm. Lịch hằng năm dành cho các khoản lặp lại. Một đám cưới vào tháng Chín tới là có thật, nhưng nó không thuộc cùng danh sách, vì nó không có chu kỳ tương lai nào để lo tiền.
Làm trong đầu. Cách này không hiệu quả. Cả vấn đề là não quên tháng Ba trước khi tháng Ba đến. Hãy viết ra.
thrust xử lý chuyện này thế nào
thrust cho bạn cả hai nửa của hệ thống này ngay trên iPhone, hoàn toàn trên thiết bị:
- Ngân sách thông minh cho phép bạn tạo một dòng hằng tháng lặp lại cho “dự trữ chi phí hằng năm”, khoản đóng góp hằng tháng duy nhất lo cho cả chiếc lịch của bạn, để nó cạnh tranh tiền trên cùng vị thế với tiền thuê nhà và thực phẩm.
- Mục tiêu cho phép bạn tạo một mục tiêu có tên cho từng khoản chi lớn (Bảo hiểm ô tô, Thuế bất động sản, Giáng sinh), mỗi mục tiêu có số tiền và ngày đến hạn riêng. AI CFO chạy trên thiết bị cho bạn biết từng mục tiêu có đúng nhịp không, và số tiền có thể chi của bạn trông thế nào khi đã tính các khoản chi lớn sắp tới.
- Hỗ trợ nhiều loại tiền tệ cũng quan trọng ở đây: nếu bảo hiểm của bạn tính bằng euro còn lương bằng zloty, thrust theo dõi từng mục tiêu bằng đồng tiền gốc của nó với tỷ giá trực tiếp, để mục tiêu không trôi khi tỷ giá thay đổi.
- Vì mọi thứ nằm trên điện thoại của bạn, không cần liên kết ngân hàng và không dữ liệu sao kê nào rời khỏi thiết bị. Chiếc lịch là của bạn, chấm hết.
Bạn không cần một hệ thống phức tạp để thôi bị cuộc sống của chính mình phục kích. Bạn cần một trang giấy có mười hai tháng, và sự sẵn lòng ghi ra những điều vốn đã đúng.